T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Yıldız Sarayı Müzesi Müdürlüğü

Mimari Yapılar

   BÜYÜK MABEYN KÖŞKÜ 
    Sarayın dışardan görünebilen en ihtişamlı binası Büyük Mabeyn Köşkü'dür. Bu köşk Saray giriş kapısı olarak kullanılan ve birinci avluya açılan Valide Sultan Kapısı'nın hemen solunda yer almaktadır. Sultan Abdülaziz tarafından Balyan ailesi mimarlarına dinlenme köşkü olarak 1866 yılında yapılmıştır. Sultan II. Abdülhamid Yıldız Sarayına yerleştikten sonra bu bina Mabeyn binası olarak kullanılmaya başlanmıştır.
    Sarayın en büyük ve zarif yapısı olan bu köşkün dış cephesi yivli ve kompozit başlıklar, sütunlar, konsollu ve dilimli architrav biçimli yatay mimari elemanlarla hareketlendirilmiştir. Binaya çift taraflı mermer merdivenler ile girilmektedir.
   Köşkün planı eski mimari geleneğe dayalıdır. Ortaya birbirini kesen eksen üzerine oturtulmuş salon ve  bu salon etrafında farklı işlevlere sahip mekanlar yerleştirilmiştir. İki katta da aynı plan uygulanmıştır. Alt katta Havuzlu Divane ve ikinci kata çıkan kristal trabzanlı merdivenler yer almaktadır.
 90867---0002k

   SEYİR (SET) KÖŞKÜ 
   Büyük Mabeyn Köşkü yanında yabancı diplomatların Cuma Selamlığı törenlerini izlemeleri için baş mimar Sarkis Balyan'a yaptırılmıştır.  90867---0002k

   ÇİT KASRI 
Sultan Abdülaziz döneminde yaptırılan tek katlı, birbirine kapı ile açılan zincirleme odalardan oluşan tek katlı bir yapıdır. Yabancı devlet adamlarının bekleme ve görüşme salonu olarak kullanılmıştır. 90867---0002k

   YAVERAN BENDEGAN DAİRESİ 
Birinci avluda Valide Sultan Kapısı'nın karşısında yer alan yapı grubudur. Yaverler ve mabeyn çalışanları için yaptırılmış, arıca telgrafhane ve şifahanenin bulunduğu Art Nouveau tarzındaki bu yapı Sultan II. Abdülhamid'in baş mimarı Raimonda D'Aronco tarafından inşa edilmiştir. Çift katlı yapı grubunun sol başında padişahın ve haremin güvenliğinden sorumlu tüfekçibaşının Nöbet Odası yer almaktadır. 90867---0002k

   KÜÇÜK MABEYN KÖŞKÜ 
Sultan II. Abdülhamid tarafından 1901 yılında çalışma ve köşkü olarak inşa ettirilmiştir. Bu iki katında aynı plan uygulanan yapının üçüncü katı kış bahçesi şeklinde düzenlenmiştir. Yapı cephe süslemeleri, üst kata çıkan çiçekli dallarla süslü merdiveni, vitraylı pencereleri, ve zarif Art Nouveau tazındaki süslemeleriyle dikkat çeker. Üst kat pencerelerindeki vitraylar Bonet tarafından yapılmıştır. Sultan II. Abdülhamid'e tahttan indirildiği haberi bu köşkte bildirilmiştir. Sultan Vahidettin ile Mustafa Kemal ile yine bu binada görüşmüşlerdir. Küçük Mabeyn Köşkü'nde Mabeyn'de ikamet eden harem halkının ihtiyaçlarına uygun boyutlarda bir hamam da yer almaktadır. Bu hamam Türk ve Batı hamamları sistemine uygun olarak planlanmıştır. Sıcaklık, ılıklık ve bir de dinlenme odası bulunmaktadır. 90867---0002k

   KASKAT KÖŞKÜ VE HÜNKAR HAMAMI 
Küçük Mabeyn Köşkü'nden bir geçit ile Kaskat Köşkü'ne ve buradan da Hünkar Hamamı'na geçilmektedir. Hamam Sultan II. Abdülhamid'in hususi dairesine bağlıydı. Saray mimarlarından Raimondo D'Aronco'nun projesine göre 1900-1902 yılları arasında yapılmıştır. İçinde geleneksel Türk hamamlarından farklı olarak batılı tarzda bir bölümlendirme vardır. Sıcaklık, ılıklık ve ona bağlı bir tuvalet yer almaktadır. Hamam bölümünde devrin klasik görünümlü çinileri, antre ve hamam tavanında Art Nouveau desenli çiniler görülür. 90867---0002k

   LİMONLUK SERASI 
"L" biçiminde iki sıra silmeli taş kaide üzerine oturan harem duvarına bitişik sarı dökümden, üstü ve yan tarafları camla kaplı yapıdır. Raimondo D'Aronco'nun eseridir. 90867---0002k

   PAVYON KÖŞKÜ 
Limonluk serasının bitişinde Çit Kasrı ile bağlantılı tek odalı ve koridorları bulunan küçük bir yapıdır.  90867---0002k

   SİLAHHANE BİNASI 
Silahhane Binası Sultan II. Abdülhamid zamanında yaptırılmıştır. Bina ilk yapıldığında saray hizmetkarları için yemekhane olarak kullanılmıştır. Daha sonra sarayda mevcut olan silahhanenin kütüphane olarak işlev kazanmasından sonra bu bina silah müzesi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Yapının cephesi korint başlıklı Sütunlar, korniş ve silmelerle hareketlendirilmiştir. Yapının içinde ise ahşap sütunlarla taşınan bir asma kat oluşturulmuştur. Tonozlarla örtülü yapının tavan süslemelerinde madalyonlar içinde gemi resimleri ve silah motifleri yer almaktadır.  90867---0002k

   ARABACILAR DAİRESİ
Saray arabacılarının oturduğu "Arabacılar Dairesi" ile arabaların korunduğu Arabalık binaları içlerinde herhangi bir süsleme bulunmamaktadır.

   GÜZEL SANATLAR BİNASI (SANAYİ-İ NEFİSE DAİRESİ) 
Silahhane Binası Karşısında yer alan iç bahçe tarafında havuza paralel uzanan iki katlı kagir bir yapıdır. Müzik, resim, el sanatları ve müze bölümlerinin yer aldığı bu yapı Cumhuriyet döneminden 1975 yılına kadar subay tabldotu ve matbaa olarak kullanılmıştır. 90867---0002k

   MARANGOZHANE BİNASI 
Güzel Sanatlar yapısına bitişik olarak uzanan tek katlı bağdadi bir yapıdır. 90867---0002k

   ADA KÖŞKÜ 
    Raimondo D'Aronco tasarımına göre Art Nouveau tarzında inşa edilmiştir. Kebap Köşkü olarak da adlandırılır. Sultan II. Abdülhamid zaman zaman kahve içmek için kayıkla buraya geldiği bilinmektedir. Ada etrafının tellerle çevrelenerek küçük bir hayvanat bahçesi oluşturulduğu ve sultanın hayvanları bu köşkten seyrettiği söylenir.  90867---0002k

   CİHANNÜMA KÖŞKÜ 
    Boğaz, Haliç ve Marmara'yı gören bir konumda yer aldığı için Cihannüma adını almıştır. Dinlenme ve seyir köşkü olarak inşa edilmiştir. Sultan II. Abdülhamid, köşkün üst katından bir dürbünle İstanbul'un geniş bir manzarasını izleyebiliyordu.  90867---0002k

   VALİDE SULTAN KÖŞKÜ (HÜNKAR DAİRESİ) 
    İki katlı bağdadi tekniğinde, tavanları kalem işi süslenmiş geniş salonları bulunan büyük bir yapıdır. Sultan Abdülmecit devrinde inşa ettirilen köşke sonradan geniş eklemeler yapılmıştır.  90867---0002k

   YILDIZ SARAYI TİYATROSU 
    Günümüze ulaşabilen tek saray tiyatrosudur. Sultan II. Abdülhamid tarafından 1889 yılında yaptırılmıştır. Mimar Yanko tarafından yapılmıştır. Tavanı mavi zemin üzerine yaldızlarla ve yıldız motifleriyle süslenmiştir. Küçük kubbesi ve sahne önünde yer alan manzara resimleri dikkat çekicidir. Dikdörtgen planlı tiyatro salonunun üç tarafı sütunlarla taşınan localarla çevrilidir. Sahne karşısında padişah locası yer almaktadır. Yan localar ise şehzadeler ve diğer davetlilere ayrılmıştır. Ayrıca saray kadınları da bu localara yerleştirilen kafeslerin arkasından gösterileri izleyebilirlerdi. Yabancı devlet adamlarının sık sık tiyatroya davet edildikleri bilinmektedir. Alman İmparatoru Kaizer II. Wilhelm de bu konuklar arasında yer almaktadır. Saray Tiyatrosunun İtalyan sanatçılardan oluşan bir oyuncu grubu vardı. Hemen hemen her gün bu grup tarafından gösteriler düzenlenirdi. İstanbul'a gelen bazı yabancı tiyatro grupları ile bazı yerli oyuncular da saray tiyatrosuna kabul edilmişlerdir.  90867---0002k

   GEDİKLİ CARİYELER DAİRESİ (SAHNE SANATLARI MÜZESİ) 
    Tiyatro yanında yer alan Gedikli Cariyeler Dairesi 6 Ocak 1994 tarihinde Sahne Sanatları Müzesi olarak düzenlenmiştir.  90867---0002k

   KIZLARAĞASI DAİRESİ 
    Sultan II. Abdülhamid tarafından yaptırılmış olan bu köşk, iki katlı kagir etrafı açık bir alana konumlandırılmıştır.  90867---0002k

   HAREM YAPILARI
    Musahipler, Kadınefendiler, Kızlarağası Köşkleri, Hazinedarusta Kadın ve Cariyeler Daireleri gibi harem bölümü yapı gruplarıdır. Eğitilmiş veya eğitimi devam eden saray görevlileri ve cariyelere tahsis edilmiştir.

   III. SELİM ÇEŞMESİ 
    Yıldız tepesindeki ilk eser olan III. Selim tarafından yaptırılmış kare planlı rokoko üslubunda yapılmış büyük meydan çeşmesidir. Köşelerde dört küçük kubbenin ortasında alemli büyük bir kubbe ile örtülü geniş saçağın altında dört cephede de Sultan III. Selim'in tuğrası yer alır. Kitabesinden 1804-1805 yıllarında inşa edildiği bilinmektedir. Çeşmenin hemen yanında bir de namazgah ve mihrap taşı bulunur.  90867---0002k

 Ayrıca, saray bahçelerinde dinlenme amacıyla çeşitli sera ve limonluklar, köşkler, oturma imkanlarına sahip içinde akvaryumlar da barındıran rokay kaskadlar, kameriyeler de yapılmıştı. Sarayın Hasbahçesinde 450 m uzunluğunda büyük Hamit Havuzu bahçenin ana aksını oluşturur. Havuza doğal bir görünüm veren kayalıklar, yapay mağaralar (grotto) ile yer yer ağaç dalı motifli korkuluklar, köprü ve geçitler yer almaktadır.